حتا اگر دین دارید هم می‌توانید آزاده باشید!

این جمله‌ی منسوب به امام حسین که «اگر دین ندارید، آزاده باشید» در بین مردم ایران به صورت مثل سایر درآمده است. آنچه در این حکم مستتر است این است که: «آزاده بودن» صفتی جامع‌تر از «دین‌دار بودن» است. یعنی می‌توان «آزاده» بود اما «دین» نداشت. این همان نگاهی است که در بین مردم رایج است و راز ماندگاریش در حافظه جمعی مردم همین برداشت و نوع نگاه به دین و آزادگی است. «دین» فروکاسته می‌شود به سطحی پایین‌تر نسبت به آزادگی. مسلما این نگاه به «دین» نسبت به دیدگاهی که تمام اعمال آدمی را در بستر «دین» و حتا محدودتر مذهبی خاص و از آن هم محدودتر گرایشی خاص در آن دین تعریف می‌کند، مترقی‌تر و انسانی‌تر است. مسلمانان ذوب شده در ولایت(۱) تمام اعمال آدمی را با دوری و نزدیکی‌شان و با «ولایت» می‌سنجند. اگر کسی هفتاد سال عبادت کند و فعل حرام که هیچ از فعل مکروه هم اجتناب کند اما «آقا» را قبول نداشته باشد یا «ولایت فقیه» را قبول نداشته باشد یا فرضا نسبت به این که دوازدهمین امام هنوز زنده است شک داشته باشد با کسی که اساسا خدا را قبول ندارد در یک رده قرار می‌گیرد و هر دو جهنمی می‌شوند! این دیدگاه نمی‌تواند حرف امام حسین را برتابد که «اگر دین ندارید آزاده باشید!» مگر می‌شود دین نداشت و آزاده بود؟ چارچوب تنگ و بسته‌ی ذوب‌شدگان آنان را تبدیل به «ناانسان» یا «شبه انسان» می‌کند زیرا انسان با هوشمندی و خرد تعریف می‌شود و کسانی که در چیزی ذوب می‌شوند نخست عقلشان تبخیر می‌شود. هرچقدر عناصر تفییرناپذیر و دگم در ذهن کسی محدودتر باشد و در سطوح پایین‌تری از جهان‌شمولی قرار داشته باشد میزان آزادگی آن شخص پایین‌تر است. مثلا کسی که به کشورش معتصبانه و دین‌گونه باور دارد دایره‌ی آزادگیش محدود به آن کشور می‌شود. یعنی هنگامی که بین «منافع کشورش» و «منافع انسانیت» تضاد واقع شود او منافع «کشورش» را ترجیح می‌دهد و این مخالف آزاده بودن است. آزاده کسی است که از تعلق آزاد باشد و بتواند عادلانه نسبت به قضایا قضاوت کند. مثلا اگر نزاعی بین یک «ایرانی» با یک «عرب» واقع شود او طرف حق را بگیرد نه طرف هم‌میهن یا هم‌نژادش را. محدودترین نوع ذوب‌شدگی دوب شدن در «فرد» است. حقیرترین آدم‌ها و ناآزاده‌ترینشان کسانی هستند که نسبت به فردی خاص تعصب می‌ورزند و متر و میزان و معیارشان در خوبی و بدی آدم‌ها دوری و نزدیکی‌شان به آن فرد خاص است. حال آن فرد «حسین» باشد یا «یزید» فرق نمی‌کند ماهیت عمل یکی است. برای همین است که امام حسین از لشکریان یزید نمی‌خواهند که او را قبول داشته باشند و برای این از صف یزیدیان خارج شود او می‌گوید «آزاده باشید» آزاده شوند برمدار شعور و عقل و وجدانشان تصمیم می‌گیرند نه بر پایه‌ی فرمان رهبرشان.
خلاصه آن که دیندارها اگر ملاگ تصمیم‌گیری‌شان به جای وجدان و خرد فردی‌شان دینشان باشد نمی‌توانند آزاده باشند. به عبارت دیگر اگر در مسئله‌یی بین عقل و وجدانشان و دینشان تضاد است به عقل و وجدان عمل کنند آزاده هستند حتا اگر دین داشته باشند. اما کسی که عمل به تکلیف و تقلید می‌کند طبق تعریف نمی‌تواند آزاده باشد.
به عنوان مثال. هر انسان با وجدانی که در جهان امروز زندگی می‌کند کشتن انسانی دیگر با سنگ را برنمی‌تابد. مسلمانی را در نظر بگیرید که با این حکم دینی روبه‌رو می‌شود اگر با هزار توجیه و طرفند سعی کرد این موضوع را بپذیرد و قبول کند که می‌شود انسانی را با سنگ کشت و رجم کرد دیگر او را نمی‌توان «آزاده» خواند. انسان آزاده با روبه‌رو شدن با این حکم فورا و بدون هیج تاملی آن را محکوم می‌کند. بعد می‌رود دنبال این که تضاد فکری خود را حل کند به نحوی که قبول نداشتن سنگسار با مسلمان بودن تضاد نداشته باشد. کسانی که متحجرند و ذهنشان در دین یا ایدئولوژی بسته شده است روندی معکوس را طی می‌کنند. یعنی می‌خواهند با هزار شعبده و ترفند نشان دهند «سنگسار» عملی غیرانسانی نیست!
این که می‌توان دین نداشت و آزاده بود را امام حسین به خوبی بیان داشته است اما این موضوع مسکوت مانده است که آیا می‌توان دین داشت اما آزاده بود؟ پاسخش از نظر من این است که: بعید و سخت است اما شدنی است. باید اصولی انسانی و جهان‌شمول داشته باشید و دین‌تان را با آن محک بزنید آن‌وقت آزاده هستید اما اگر انسان را با دینتان محک زدید دیگر آزاده نیستید در بند و دینتان اسیرید.
امید آن‌که همه‌ی ایرانی‌های «آزاده» روز عاشورا در خیابان‌های سراسر ایران از جمله در تهران از میدان امام حسین تا میدان آزادی راهپیمایی کنند و از آزادی بگویند و بر استبداد بشورند. تنها انسان‌های آزاده می‌توانند زندگی آزاد و آباد و عادل داشته باشند. به امید ایرانی آباد، آزاد و عادل.
————————–
۱- مانند نازیست‌های ذوب شده در پیشوا، استالینیست‌های ذوب شده در استالین، مسیحیان ذوب شده در مسیح، میهن‌پرستان ذوب شده در میهن و نژادپرستان ذوب‌شده در نژاد و…

ارسال به: Balatarin::Donbaleh::100C::oyax::Mohandes::Del.icio.us::Friendfeed::Twitthis::Facebook::Addthis to other::Subscribe to Comments Feed::Subscribe to Feed

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: